Gevelpanelen van auberginevezels, energieopwekkende zonwering, geur-absorberende gordijnen, biobased gietvloeren… Je kunt het bijna zo gek niet bedenken of het is als materiaal verkrijgbaar, én bruikbaar om gebouwen te bouwen en te verduurzamen. Toch was het niet altijd even makkelijk om als (interieur)architect op de hoogte te blijven van de laatste trends op materiaalgebied. Totdat architecte Els Zijlstra in 1998 Materia oprichtte, dat inmiddels onder de naam MaterialDistrict is uitgegroeid tot ’s werelds grootste materialenplatform voor R&D en designprofessionals en materiaalfabrikanten. Een verhaal hoe een klein idee groot is geworden.

 

Het ontstaan van MaterialDistrict
Werkzaam als architect bij Kraaijvanger Urbis Architecten in Rotterdam, was er een belangrijke vraag die Els bezighield: ”Waarom is er geen centrale organisatie die creatieve professionals zoals zijzelf koppelt aan fabrikanten van de meest innovatieve materialen die verkrijgbaar zijn?” Els, een purist die een inspirerend leven leidt op een woonboot, is gefascineerd door materiaal. Ze begreep maar niet hoe iets dat zo noodzakelijk is niet allang bestond.

 

Om de creativiteit en innovativiteit van architecten te ondersteunen, richtte Els daarom in 1998 Materia op. Een onafhankelijke materialenbibliotheek, die precies zo was ingericht als architecten zoeken. Niet op gevels, wanden of fundering, maar naar eigenschappen, zoals een flexibel, lichtgewicht, brandwerend materiaal. Innovatieve materialen die geen toepassingen voorschrijven, maar inspireren tot een zoektocht naar een mooiere, duurzamere en slimmere gebouwde en ingerichte omgeving.

 

De zoektocht begint
Om deze vernieuwende collectie van materialen op te bouwen, bezocht Zijlstra beurzen in binnen- en buitenland. Vooral gericht op architecten, maar ook evenementen met een bredere scope. Want juist op branchevreemde beurzen kom je materialen tegen die voor vernieuwende toepassingen kunnen zorgen. Dit waren de pioniersjaren; met een Skoda stationwagen van 3.000 gulden Europa door en slapen op parkeerplaatsen. In de kofferbak groeide de collectie en in het hoofd de kennis en expertise. Al gauw wisten beurzen en universiteiten Materia te vinden voor lezingen en gastcolleges. Daarnaast verschenen er tientallen artikelen in de internationale vakpers. Architecten ontdekten daardoor de kennis van Materia en huurden Materia in om een vernieuwend materiaal te scouten en haar kennis in workshops te delen.

 

Strenge criteria Materia-collectie
De criteria om in de nu snel groeiende Materia-collectie te komen zijn streng. Het materiaal moet vernieuwend zijn op het gebied van esthetiek of techniek of op een andere wijze maatschappelijke relevantie bieden. Esthetische innovaties zijn bijvoorbeeld iridiserende glazuren of leder dat verandert van vorm en kleur bij aanraking. Technische vernieuwingen ziet de architect terug in brandwerende, bacteriedodende of stikstof-neutraliserende materialen. Maatschappelijke relevantie gaat over duurzaamheid, maar ook over fair trade of dat materialen worden geproduceerd met respect voor mens en milieu. En natuurlijk moet het wel legaal zijn; zo werd eens tevergeefs gevraagd of het leer van een walvisvoorhuid in de collectie opgenomen kon worden.

 

Transparantie en inspiratie
Zo ontstond in de loop der tijd een interessante collectie van materialen die de niches in de industrie weerspiegelde. Circa 80% van de materialen uit de collectie is afkomstig van commerciële materiaalfabrikanten en daardoor op de markt verkrijgbaar, de overige 20% is experimenteel. Deze experimentele materialen zijn wel verkrijgbaar, maar bijvoorbeeld gemaakt door een ontwerper. Voorbeelden hiervan zijn doorzichtig beton of ultralicht en sterk beton. Zo is er een goede mix van transparantie en inspiratie die de creatieve professional het volledige pallet aan keuzes biedt, waardoor hij zelf een goede afweging kan maken.

 

 

Elke architect heeft een natuurlijke drang naar vernieuwing. Betere gebouwen ontwerpen met materialen die mooier, gezonder, efficiënter of minder belastend voor het milieu zijn

 

architecte Els Zijlstra, oprichtster Materia

 

Internationale successen
In 2002 was Materia inmiddels een bekende naam geworden in vormgeversland en was de tijd rijp om een reizende tentoonstelling samen te stellen. Alle door heel Europa verzamelde materialen werden uit de Skoda gehaald en op witte blokken tentoongesteld in het Techniek Museum in Delft. Daarna ging het snel: de tentoonstelling schitterde op de designbiënnale in St Etienne, de architectuurbiënnale Sao Paolo, architectuurmuseum Oslo en de Batimat Parijs. De internationale pers schreef juichend over de baanbrekende tentoonstellingen van de meest vernieuwende materialen. Zoals destijds lichtdoorlatend beton, 3D handgegoten glasgevels, rvs-weefsels en textiel van eiwit. De aantrekkingskracht van de unieke collectie bleek zeer interessant voor veel beursorganisatoren. De trend van minder beursbezoek onder architecten werd gebroken en de Materia-tentoonstelling leverde direct toegevoegde waarde en meer bezoekers. Een mooie beloning na drie jaar hard werken. Het team dat tegen 2004 was gegroeid naar vier mensen ging de wereld over. Dat leverde mooie momenten op van Philip Starck die het nieuwste Materia-boek komt kopen tot en met de dagopbrengst van 15.000 euro op zak door Parijs te wandelen.

MaterialDistrict.com (voorheen Materia.nl)
Om de collectie ook via internet toegankelijk te maken voor een groot publiek, werd de exclusieve materialencollectie in 2004 gelanceerd op Materia.nl. De op de Bouwbeurs groots geïntroduceerde zoekmachine voor de creatieve professional was zeer vernieuwend en al snel had Materia ook online duizenden leden. Onder hen toonaangevende architecten van OMA, Foster & Partners en Herzog & de Meuron tot designers van Apple, Ferrari en zelfs de Muppetstudio. Dat betekende ook een verbreding van de collectie om de architect een volledige keuze te geven vanuit de materiaalsoort. De zoekmachine levert ook waardevolle informatie voor de industrie, om hun materiaal of marketing te verbeteren. Zo zijn er duidelijke trends in het zoekgedrag waar te nemen als het gaat om bijvoorbeeld duurzaamheid en translucentie. Informatie die werd gebruikt voor adviezen aan bedrijven als Trespa, MBI, BMW en Samsung.

 

Anno 2018 is het online platform te vinden op www.MaterialDistrict.com en worden dagelijks nieuwe materialen en artikelen op de website gepubliceerd. Inmiddels telt de online zoekmachine meer dan 3.000 materialen en heeft het platform wereldwijd een achterban van meer dan 125.000 leden.

 

Consultancy & Materiaal advies
Ook producenten van materialen melden zich nu bij Materia voor kennis en informatie, door zowel R&D- als de marketingafdelingen. Bijvoorbeeld: Hoe is mijn materiaal door architecten toe te passen? Hoe kom ik met deze creatieven in verbinding? En: Hoe kan ik het samen met hen verder ontwikkelen? Daaruit komen maatwerk consultancytrajecten voort die leiden tot mooie voorbeelden van technotransfer; innovatieve producten die van de ene markt naar een andere werden gebracht. Zoals met wevers van lopende banden en de makers van industriële borstels die ontdekken dat hun materiaal ook geschikt is voor tafelbladen. Een ander mooi voorbeeld van vernieuwing in het Materia-netwerk is het metaal-schuim dat wordt toegepast voor isolatoren in motorblokken. Dat bleek precies het mooie lichtgewicht materiaal waar veel vormgevers naar op zoek waren.

MaterialDistrict Rotterdam (voorheen Material Xperience)
Om ontwerpend Nederland ook periodiek te bedienen van materiaalinspiratie, werd het idee opgevat om de rondreizende tentoonstelling door te ontwikkelen tot een volwaardige jaarlijkse beurs: Material Xperience. In Den Bosch werd in 2008 deze aantrekkelijke beurs met zijn herkenbare witte blokken en hoogwaardige, strakke uitstraling en toonaangevend sprekersprogramma een groot succes. Dat succes werd nog groter toen datzelfde jaar Materia werd overgenomen door Jeroen van Oostveen, destijds mede-eigenaar en initiatiefnemer van de bekende architectenplatforms Architectenweb.nl en Archello.com. Het effect was meteen duidelijk; stond de ene dag een Materia-event aangekondigd op Architectenweb.nl, dan stond de volgende dag de zaal zwart van de mensen.

 

Van Oostveen sloot in 2009 met Jaarbeurs, de grootste organisator van vakbeurzen in Nederland, een joint-venture en verzekerde zich er hierdoor van dat er vanaf dat moment jaarlijks een Material Xperience in Nederland zou zijn. Jaarbeurs profiteerde daarmee van kwalitatief hoogwaardig publiek dat na hun bezoek aan Material Xperience ook kon doorlopen naar een Jaarbeurs-event dat tegelijkertijd met Material Xperience werd gehouden. Voor Materia betekende dit partnership een definitieve doorbraak van Material Xperience, die uiteindelijk heeft geleid tot internationale edities in China (2012) en Duitsland (2013). Ook ontwikkelde Materia een reizende variant onder de naam Material Xperience On Tour; een materialen paviljoen als onderdeel van andere vakbeurzen in binnen- en buitenland.

 

Na tien edities gelijktijdig met de Jaarbeurstitels GEVEL en BOUWBEURS, zette Materia in 2017 een belangrijke stap voorwaarts in zijn groeistrategie door de samenwerking met Jaarbeurs te beëindigen. Jeroen van Oostveen destijds: “Het co-loceren van Material Xperience met GEVEL en Bouwbeurs heeft bijgedragen aan het succes van onze beurs in de bouw- en architectuursector. Echter beperkte het ons ook in het bij elkaar kunnen brengen van de juiste doelgroepen. Vanuit een stand-alone positie, kunnen we meer gericht inzetten op kwaliteit en verbreding van onze formule.”

 

De eerste stand-alone editie van Material Xperience in 2018 was met 8406 bezoekers een groot succes. De verbreding van de formule met 4 nieuwe sectoren (Products, Graphic & Packaging, Fashion & Workwear & Mobility) is door zowel de bezoeker als exposant positief ontvangen waardoor Material Xperience zich met recht de grootste multisectorale materialenbeurs ter wereld kan noemen.

 

MaterialDistrict Rotterdam 2019
Van 12 – 14 maart 2019 vindt in Rotterdam Ahoy de 14e editie van de inmiddels populaire materialenbeurs MaterialDistrict Rotterdam plaats.

Wat je allemaal kunt verwachten, lees je hier.